Σχολική διαμεσολάβηση: Πώς «ενισχύονται» τα παιδιά να λύνουν συγκρούσεις μέσα από διάλογο

Το πρώτο εξάμηνο του 2025 καταγράφηκαν στην Ελλάδα 9.000 περιστατικά βίας ανηλίκων, εκ των οποίων 1.700 αφορούσαν σε ενδοσχολική βία. Σύμφωνα με την Μαρία Τορορή, δικηγόρο, διαμεσολαβήτρια και συγγραφέα του βιβλίου «Οδηγός σχολικής διαμεσολάβησης», η πρόληψη πρέπει να ξεκινά από την πρωτοβάθμια εκπαίδευση, όταν διαμορφώνεται η προσωπικότητα των παιδιών.

«Η σχολική διαμεσολάβηση είναι μια πρακτική μέθοδος πρόληψης της βίας και της επιθετικής συμπεριφοράς», δήλωσε η κ. Τορορή στο ΑΠΕ-ΜΠΕ. «Όταν τα παιδιά μαθαίνουν να λύνουν τις διαφορές μέσω διαλόγου και κατανόησης, μειώνονται οι παραβατικές συμπεριφορές και στις μεγαλύτερες ηλικίες».

Στην Ιταλία, όπου η σχολική διαμεσολάβηση είναι υποχρεωτική, τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η κουλτούρα διαλόγου αποδίδει: οι μαθητές μαθαίνουν να διαχειρίζονται τα συναισθήματα και να λύνουν προβλήματα χωρίς σύγκρουση. Στην Ελλάδα, σήμερα, η μέθοδος εφαρμόζεται σε επιλεγμένα σχολεία και σε προαιρετική βάση.

Δομημένα στάδια

Η διαδικασία βασίζεται σε δομημένα στάδια: οι εμπλεκόμενοι μαθητές προσφεύγουν οικειοθελώς σε συνομήλικους διαμεσολαβητές και, με τη βοήθειά τους, εντοπίζουν τα αίτια της σύγκρουσης και συνεργάζονται για την εξεύρεση αμοιβαίας λύσης, την οποία δεσμεύονται να τηρήσουν. Το πλαίσιο αυτό εξασφαλίζει ισοτιμία, εμπιστευτικότητα και ασφάλεια για όλα τα παιδιά, τόσο το θύμα όσο και τον δράστη.

Όπως εξηγεί η κ. Τορορή, η μέθοδος δεν αντικαθιστά τους ειδικούς: ψυχολόγοι και κοινωνικοί λειτουργοί βρίσκονται στα σχολεία, ενώ οι εκπαιδευτικοί εκπαιδεύονται να εντοπίζουν σοβαρές περιπτώσεις βίας που χρειάζονται διαφορετική αντιμετώπιση. «Όταν τα παιδιά λύνουν μόνα τους τη σύγκρουση, η λύση είναι πιο αποτελεσματική και δεν επαναλαμβάνεται», προσθέτει η διαμεσολαβήτρια.

Η εφαρμογή της σχολικής διαμεσολάβησης σύμφωνα με τις διεθνείς πρακτικές μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο πρόληψης και να διαμορφώσει μια κουλτούρα διαλόγου, σεβασμού και υπευθυνότητας από μικρή ηλικία.

Σχετικά με τη διαδικασία της σχολικής διαμεσολάβησης επισήμανε ότι έχει μεγάλη σημασία να είναι δομημένη σε στάδια μέσα σε ένα αυστηρό πρωτόκολλο που ακολουθείται χωρίς παρέκκλιση, ώστε και οι μαθητές - διαμεσολαβητές να έχουν συναίσθηση της ευθύνης του ρόλου του. Έτσι, σύμφωνα με τις Αρχές που πρέπει να ακολουθούνται οι διαμεσολαβητές οφείλουν να λειτουργούν αντικειμενικά και να είναι απαλλαγμένοι από προκαταλήψεις και στερεότυπα, να δεσμεύονται από την εχεμύθεια και εμπιστευτικότητα της διαδικασίας.

Σημαντικός είναι ο εθελοντικός χαρακτήρας, καθώς κανείς δεν συμμετέχει στη διαμεσολάβηση χωρίς τη θέλησή του. Τέλος η ισοτιμία μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών, συμπεριλαμβανομένου και του διαμεσολαβητή είναι το στοιχείο που διασφαλίζει τον σεβασμό και την υποστήριξη όχι μόνο του θύματος αλλά και του δράστη. «Επί της ουσίας όταν προκύπτει κάποια σύγκρουση τα παιδιά έρχονται μόνα τους να αντιμετωπίσουν το ζήτημα και είναι πολύ πιο αποτελεσματική αυτή η προσέγγιση, γιατί τα ίδια τα παιδιά δίνουν τη λύση, δεν τους επιβάλλεται για να αντιδράσουν και όταν κάτι λύνεται δεν επαναλαμβάνεται», σημείωσε η κ. Τορορή.